Αίσθηση έχει προκαλέσει αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της CIA με ημερομηνία του 1950, που αναπαρήγαγαν τα ΜΜΕ των Σκοπίων, σύμφωνα με το οποίο η ΕΣΔΔ προωθούσε τη δημιουργία «Δημοκρατίας της Μακεδονίας», στην οποία θα περιλαμβάνονταν η Θεσσαλονίκη, η Καβάλα και η Αλεξανδρούπολη.
Στο έγγραφο γίνεται αναφορά σε μία «σοβιετικά χορηγούμενη επιτροπή», με σκοπό να υπάρξουν εξεγέρσεις που θα δημιουργούσαν μία «ενοποιημένη Δημοκρατία της Μακεδονίας». Συγκεκριμένα αναφέρει, «μία σοβιετικά χορηγούμενη επιτροπή, η Επιτροπή ”Ελευθερώστε τη Μακεδονία”, δημιουργήθηκε με σκοπό την προώθηση ταυτόχρονων εξεγέρσεων στην ελληνική και γιουγκοσλαβική Μακεδονία, προς το συμφέρον μία ενωμένης Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Μία τέτοια Δημοκρατία θα έπαιρνε τα λιμάνια της Θεσσαλονίκης, της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης».
Σύμφωνα επίσης με το έγγραφο της CIA, αυτή η επιτροπή ένωνε «παρόμοια μακεδονικά κινήματα στη Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα (οδός Σοφοκλέους, Θεσσαλονίκη». Σε ότι αφορά δε στην Ελλάδα, η Επιτροπή Ελευθερώστε τη Μακεδονία είχε «δυνάμεις με αυτόματα όπλα» στη χώρα μας, συγκεντρωμένες κυρίως στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Ακόμη, σύμφωνα με τους συντάκτες η Επιτροπή ήταν «υπό την απευθείας πολιτική κατεύθυνση του Σοβιετικού πρέσβη στη Σόφια» και οι δυνάμεις της συγκεντρώνονται «από τη Σοβιετική Ένωση, που στέλνει όπλα και ηγέτες».
Την ίδια στιγμή, ένα άλλο έγγραφο της CIA, μεταγενέστερο, του 1994, ανάφερε πώς αν ξεκινούσε ελληνικός απελευθερωτικός αγώνας της Βορείου Ηπείρου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, θα μπορούσε να ενωθεί η Ελλάδα με την Βόρειο Ήπειρο. Με αφορμή το αιματηρό επεισόδιο της επίθεσης της ΜΑΒΗ την 10η Απριλίου του 1994 σε αλβανικό συνοριακό φυλάκιο στην Επισκοπή, η CIA ενημέρωσε την Αλβανία ότι μια ένωση της Ελλάδας, με τη Βόρεια Ήπειρο είναι εφικτή και θα περιλαμβάνει την περιοχή μεταξύ των δύο ποταμών Σκουμπίνι και Βιόσα.
Αναγνώριζε προφανώς η CIA πώς στο τέλος του ψυχρού πολέμου και πριν η Αλβανία γίνει πιο σημαντική στα Βαλκάνια για τα αμερικανικά σχέδια, όπως έδειξαν αργότερα οι βομβαρδισμοί της Σερβίας από το ΝΑΤΟ και η βίαιη αποκοπή του Κοσόβου, θα μπορούσε να ενωθεί η Ελλάδα με την Βόρειο Ήπειρο.