Άρθρο γνώμης του Γεωργίου Βασιλάκη Οικονομολόγου ΕΚΠΑ
Πρέπει να πηγαίνει κανείς σε ιστορικό βάθος για να κρίνει ποιος έχει συγκριτικά το δίκιο υπέρ του και τι γίνεται σήμερα στις σχέσεις των δύο κρατών Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν .
Αναμφίβολα, το Καραμπάχ διαθέτει ένα πολιτιστικά πολύμορφο παρελθόν, ενώ ποικίλες εθνοτικές ομάδες έχουν ζήσει εκεί τα τελευταία χίλια χρόνια. Το γεγονός ότι το Καραμπάχ είναι κεντρικής σημασίας για την ταυτότητα και την εθνική συνείδηση των Αρμενίων και των Αζέρων οξύνει περισσότερο τις εντάσεις. Για τους Αρμένιους, το Καραμπάχ αντιπροσωπεύει «το τελικό φρούριο», εκεί όπου η εθνική αυτονομία των Αρμενίων διατηρήθηκε, αδιάκοπα, για αιώνες. Για τους Αζέρους, οι οικονομικοί δεσμοί με το Καραμπάχ στα τέλη του 19ου αιώνα με την ίδρυση της Κυβερνείας της Ελισαβετούπολης, η οποία προώθησε μια ημιφεουδαρχική αριστοκρατία και πολιτισμική ελίτ, οδήγησε τους εθνικιστές Αζέρους να θεωρήσουν ότι αυτή η περιοχή τους ανήκει δικαιωματικά. Πράγματι, η εθνική ταυτότητα του Αζερμπαϊτζάν είναι πλέον αδιαχώριστη από τις ιδέες του Παντουρκισμού –παρά την εθνοτική και πολιτιστική ποικιλομορφία που εκτείνεται πέρα από τους δεσμούς με την Τουρκία– και ως εκ τούτου βασίζεται στη διαιώνιση του μύθου ότι τα εναπομείναντα εδάφη της Αρμενίας, συμπεριλαμβανομένου και του Καραμπάχ, που βρίσκονται μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, τους ανήκουν. Ο χαρακτηρισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ως «διπρόσωπη» αποδίδεται συνήθως στη διαφορά ανάμεσα στις επίσημες αξίες που πρεσβεύει (π.χ., αλληλεγγύη, προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και στην πρακτική πολιτική που ακολουθεί. Η αντίφαση του φυσικού αερίου: Ενώ η ΕΕ καταδικάζει τις στρατιωτικές επιθέσεις του Αζερμπαϊτζάν, διατηρεί μαζί του μια στρατηγική ενεργειακή συμφωνία για την προμήθεια φυσικού αερίου, γεγονός που την εμποδίζει να επιβάλει κυρώσεις στο Μπακού, προκαλώντας κατηγορίες για διπλά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα ακόμη βήμα ενίσχυσης των σχέσεων της με την Αρμενία, ανακοινώνοντας την κατάργηση των δασμών για το μεγαλύτερο μέρος των αρμενικών εξαγωγών προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική στρατηγική των Βρυξελλών για τη σταδιακή απομάκρυνση της χώρας από την οικονομική επιρροή της Ρωσίας και την ενίσχυση των δεσμών της με την ευρωπαϊκή οικονομία.
Την ανακοίνωση έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διευκρινίζοντας ότι περίπου το 80% των αρμενικών προϊόντων θα μπορεί πλέον να εισάγεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς την επιβολή δασμών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαθέσει οικονομική στήριξη ύψους 53 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο να διευκολύνει τη μετάβαση της αρμενικής οικονομίας προς την ευρωπαϊκή αγορά και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων της χώρας.
Σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, η πρωτοβουλία δίνει στην Αρμενία τη δυνατότητα να ανακατευθύνει σημαντικό μέρος των εξαγωγών που μέχρι σήμερα προορίζονταν για τη ρωσική αγορά προς την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αριθμεί περίπου 450 εκατομμύρια καταναλωτές.
Η κίνηση έχει σαφή γεωπολιτική διάσταση. Η Αρμενία διατηρούσε επί δεκαετίες στενή οικονομική εξάρτηση από τη Ρωσία, τόσο μέσω του εμπορίου όσο και μέσω της συμμετοχής της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Ωστόσο, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών, οι εντάσεις στις σχέσεις Ερεβάν–Μόσχας και η προσπάθεια της αρμενικής κυβέρνησης να διευρύνει τις διεθνείς οικονομικές της συνεργασίες έχουν οδηγήσει σε σταδιακή προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με τη νέα συμφωνία, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να προσφέρουν στην Αρμενία ένα ουσιαστικό οικονομικό κίνητρο για διαφοροποίηση των εξαγωγών της, περιορίζοντας την εξάρτησή της από τη ρωσική αγορά και δημιουργώντας νέες εμπορικές ευκαιρίες για τις αρμενικές επιχειρήσεις.Οι Αρμένιοι της Κύπρου ή Αρμενοκύπριοι (αρμενικά: Կիպրահայեր, τουρκικά: Kıbrıs Ermenileri) είναι αρμενική εθνοτική και θρησκευτική μειονότητα με παρουσία στην Κύπρο.
Η σχέση των Αρμενίων με την Κύπρο και η παρουσία τους στο νησί είναι πολύ παλιά και έχει υπάρξει μια αμοιβαία οικονομική και πολιτιστική συνάφεια για πολλούς αιώνες. Οι Αρμένιοι της Κύπρου είναι μια δομημένη κοινότητα με μακρά ιστορία και η παρουσία τους έχει εμπλουτίσει το νησί με αρκετούς τρόπους· αποτελούν αναγνωρισμένη μειονότητα με τη δική της γλώσσα, σχολεία, εκκλησίες, κοιμητήρια, μνημεία, μέσα ενημέρωσης, κοινωνικούς φορείς, έθιμα, παραδόσεις και πολιτιστική ζωή. Κατά τα τελευταία 55-60 χρόνια, ο αριθμός των Αρμενίων της Κύπρου έχει μειωθεί λόγω μεταναστεύσεων σε άλλες χώρες και ενσωμάτωση στην ευρύτερη κυπριακή κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων μεικτών γάμων· ο αριθμός της σήμερα είναι μικρότερος απ’ ό,τι ήταν πριν από 80 ή 90 χρόνια πριν. Από οικονομική άποψη, οι Αρμενοκύπριοι έχουν την τάση να είναι αυτοεργοδοτούμενοι επιχειρηματίες/έμποροι, επαγγελματίες και τεχνίτες.
Παρά το σχετικά μικρό αριθμό Αρμενίων που ζουν στην Κύπρο, η αρμενοκυπριακή κοινότητα είχε σημαντικό αντίκτυπο στην Αρμενική Διασπορά και το αρμενικό έθνος γενικότερα: κατά το Μεσαίωνα, η Κύπρος είχε μια εκτεταμένη σύνδεση με το Αρμενικό Βασίλειο της Κιλικίας, ενώ η Μονή του Καντσβώρ είχε σημαντική παρουσία στην Αμμόχωστο· κατά την Τουρκοκρατία, η Εκκλησία της Παρθένου Μαρίας και το Αρμενομονάστηρο ήσαν πολύ διαπρεπή. Σε πιο πρόσφατες εποχές, το βραχύβιο Εθνικό Εκπαιδευτήριο-Ορφανοτροφείο και το Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Μελκονιάν άσκησαν μεγάλη επιρροή, όπως ήταν και η παρουσία της Αρμενικής Λεγεώνας στην Κύπρο, ενώ η μετανάστευση μεγάλου αριθμού Αρμενοκυπρίων στο Ηνωμένο Βασίλειο ουσιαστικά διαμόρφωσε τη σημερινή αρμενική παροικία της Βρετανίας. Ορισμένοι Αρμενοκύπριοι υπήρξαν ή είναι πολύ εξέχοντες σε παναρμενικό ή διεθνές επίπεδο και το γεγονός ότι, για σχεδόν μισό αιώνα, οι επιζώντες της Αρμενικής Γενοκτονίας συνεργάζονταν και συνυπήρχαν μαζί με τους Τουρκοκύπριους, ίσως ένα μοναδικό φαινόμενο σε ολόκληρη την Αρμενική Διασπορά. Επιπρόσθετα, η ιστορία και οι διάφορες άλλες πτυχές της αρμενικής κοινότητας της Κύπρου είναι εξαιρετικά καλά τεκμηριωμένες. Τέλος, η Κύπρος υπήρξε η πρώτη χώρα που έφερε το ζήτημα της αναγνώρισης της Αρμενικής Γενοκτονίας στην ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 1965 και η δεύτερη χώρα στον κόσμο που αναγνώρισε την Αρμενική Γενοκτονία το 1975.
Εμβλήματα της οικογένειας του AGBU στην Κύπρο
Σήμερα, οι Αρμένιοι της Κύπρου διατηρούν μια αξιοσημείωτη παρουσία περίπου 4.000 ατόμων στο νησί (συμπεριλαμβανομένων περίπου 1.500 μη Κυπρίων Αρμενίων, κυρίως από την Αρμενία, τη Γεωργία, τον Λίβανο, τη Ρωσσία και τη Συρία), επικεντρωμένοι κυρίως γύρω από την πρωτεύουσα Λευκωσία, αλλά και με κοινότητες στη Λάρνακα και τη Λεμεσό, όπου διαθέτουν εκκλησίες, σχολεία, συλλόγους, κοιμητήρια και μνημεία· υπάρχει, επίσης, μια μικρή μη δομημένη αρμενική κοινότητα στην Πάφο (ουσιαστικά όλα τα μέλη της προέρχονται από την Αρμενία). Η Αρμενική Μητρόπολη Κύπρου βρίσκεται στη Λευκωσία. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1960, μαζί με τους Μαρωνίτες και τους Λατίνους, αναγνωρίζονται ως «θρησκευτική ομάδα» και έχουν επιλέξει να ανήκουν στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Η αρμενοκυπριακή κοινότητα στηρίζεται ισχυρά, οικονομικά και ηθικά, από την Κυπριακή Δημοκρατία και οι Αρμενοκύπριοι εκπροσωπούνται από έναν εκλελεγμένο Εκπρόσωπο στη Βουλή των Αντιπροσώπων· από το Μάιο του 2006, ο Εκπρόσωπος είναι ο Βαρτκές Μαχτεσιάν, επιχειρηματίας από τη Λευκωσία. Ο θρησκευτικός ηγέτης της κοινότητας, από τον Αύγουστο του 2024, είναι ο Πατριαρχικός Ακόλουθος Αρχιεπίσκοπος Κομιτάς Οχανιάν, υπόλογος στον Καθολικό (Πατριάρχη) του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας.
Συμπέρασμα: Δεν υπάρχει εφαρμογή των κανόνων της ηθικής και της αναλογικότητας στις σχέσεις των κρατών και της υπερεθνικής οντότητας.
Οι υψιπετείς ηθικές αρχές δεν μπορεί να είναι γνώμονες για την εξωτερική πολιτική. Στη χειρότερη περίπτωση κρύβουν υποκρισία. Στην καλύτερη, ακραία αφέλεια. Charles Krauthammer Αμερικανός πολιτικός σχολιαστής (1950-2018)
Στις Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα, η Διακήρυξη της Ελευθερίας είναι κρεμασμένη στις αίθουσες των σχολείων, αλλά η εξωτερική πολιτική ακολουθεί τον Μακιαβέλι. *Howard Zinn Αμερικανός ιστορικός (1922-2010)
Κάθε χρόνο στις 4 Ιουλίου, οι ΗΠΑ γιορτάζουν τη «Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας» τους από τη Μεγάλη Βρετανία το 1776. Είναι η εθνική εορτή της χώρας. Είναι δύσκολο να πω ποιά από τις δύο χώρες έχει μικρότερο ποινικό μητρώο στο κατάλογο των πράξεων της.** ** Διπλωματία χωρίς όπλα είναι σαν μουσική χωρίς όργανα. Φρειδερίκος Β’ (ο Μέγας) Αυτοκράτωρ της Πρωσίας
Θα ήθελα να κλείσω με κάτι αυτονόητο οι λύσεις στα θέματα με τη διπλωματία πρέπει να ακολουθούν τις κοίτες των ποταμών της ιστορίας και να εκβάλουν στη γειτονική θάλασσα. Ρωσία και Αρμενία έζησαν ιστορικές στιγμές και ήταν στην ίδια πλευρά παραδοσιακά. Στην πορεία, η Αρμενία καλείται να εξισορροπήσει τις φιλοδοξίες της προς τη Δύση με την αναπόφευκτη ανάγκη διατήρησης ισχυρών δεσμών με τη Ρωσία, προκειμένου να διασφαλίσει την εσωτερική και περιφερειακή της σταθερότητα.