Γραπτή Δήλωση Ινστιτούτου Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου για τις πρόσφατες δηλώσεις του Υφυπουργού Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας για το Δημογραφικό πρόβλημα
Το Ινστιτούτο Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου, με αφορμή τη συμμετοχή του Υφυπουργού Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας στην εκπομπή «Πρόσωπο με Πρόσωπο» του Γ’ Προγράμματος του ΡΙΚ το Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026, και ειδικότερα τη θέση που εξέφρασε ότι «…δική του προσέγγιση είναι οτι δεν πρέπει να συνδέουμε το δημογραφικό με το μεταναστευτικό.» καθώς επίσης και ότι «…Το γεγονός οτι έχουμε χαμηλό ποσοστό γεννήσεων από κυπρίους δεν οφείλεται σε μετανάστες και οι αριθμοί των μεταναστών της Κύπρου συγκριτικά με τον πληθυσμό της Δημοκρατίας είναι χαμηλοί.», οφείλει να επισημάνει με απόλυτη σαφήνεια ότι οι θέσεις αυτές θα πρέπει να επανεξετασθούν , ιδίως ενόψει της θεσμοθέτησης της «Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη και Ενσωμάτωση Μεταναστών».
Το δημογραφικό είναι το αποτέλεσμα τριών μετρήσιμων συνιστωσών: γεννήσεων, θανάτων και καθαρής μετανάστευσης. Τα πλέον πρόσφατα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, καταγράφουν 9.766 γεννήσεις το 2024 (από 10.241 το 2023), 6.753 θανάτους και δείκτη γονιμότητας 1,4, δηλαδή επίμονα υπο-αναπληρωτικό επίπεδο. Την ίδια στιγμή, η καθαρή μετανάστευση για το 2024 εκτιμάται σε +13.588, ενώ οι μακροχρόνιοι μετανάστες/εισερχόμενοι διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους ανήλθαν σε 40.471. Με απλά λόγια: η μεταβολή του πληθυσμού επηρεάζεται καθοριστικά από τη μετανάστευση, άρα η «αποσύνδεση» δημογραφικού–μεταναστευτικού δεν είναι απλώς ανακριβής· είναι άρνηση της ίδιας της πραγματικότητας.
Επιπλέον, η αναφορά ότι οι αριθμοί μεταναστών «είναι χαμηλοί» αντικρούεται από στοιχειώδη διασταύρωση. Στα προκαταρκτικά αποτελέσματα της Απογραφής 2021, οι αλλοδαποί υπήκοοι καταγράφονται περίπου σε 193.300, δηλαδή 21,1% του πληθυσμού στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές. Στα τελικά αποτελέσματα της Απογραφής, η κατανομή κατά υπηκοότητα αποτυπώνει 77,9% Κύπριους, 10,1% πολίτες ΕΕ (πλην Κυπρίων) και 11,6% πολίτες τρίτων χωρών. Η ψύχραιμή συζήτηση πολιτικών ένταξης, αγοράς εργασίας και κοινωνικής συνοχής, δεν δικαιολογεί λανθασμένη εκτίμηση των πραγματικών μεγεθών, που εν πάση περιπτώσει αγγίζουν το ένα πέμπτο του πληθυσμού.
Υπενθυμίζουμε ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι αρμόδιοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί καταγράφουν εδώ και χρόνια δυσανάλογη πίεση στην Κύπρο, ιδίως στο άσυλο. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου (EUAA) σημειώνει ότι το 2024 η Κύπρος, με πληθυσμό περίπου 934.000, έλαβε 6.800 αιτήσεις ασύλου, δηλαδή πάνω από 7.200 αιτήσεις ανά εκατομμύριο κατοίκων (περίπου 1 αίτηση ανά 138 κατοίκους), το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Παράλληλα, η Eurostat καταγράφει ότι, συγκριτικά με τον πληθυσμό, η Κύπρος βρίσκεται σταθερά στις υψηλότερες θέσεις: ενδεικτικά, τον Σεπτέμβριο 2025 η Ελλάδα είχε 51,9 πρώτες αιτήσεις ανά 100.000 κατοίκους και η Κύπρος 26,8, ενώ τον Οκτώβριο 2025 η Κύπρος καταγράφεται ξανά δεύτερη μετά την Ελλάδα με 33,9 ανά 100.000. Με αυτά τα δεδομένα, είναι αδιανόητο να παρουσιάζεται η Κύπρος ως χώρα με «χαμηλή» μεταναστευτική πίεση κατ’ αναλογία πληθυσμού.
Η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη ενόψει της «Εθνικής Στρατηγικής και Σχεδίου Δράσης για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029». Είναι αδιανόητο να ζητείται από την κοινωνία να αποδεχθεί μια ολιστική μεταναστευτική πολιτική, ενώ ταυτόχρονα να προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το δημογραφικό είναι «άλλο ζήτημα». Εάν δεν ενσωματωθεί ρητά ο δημογραφικός παράγοντας στον σχεδιασμό (capacity planning σε παιδεία, υγεία, στέγαση, αγορά εργασίας, κοινωνική συνοχή), το αποτέλεσμα θα είναι πολιτική στα χαρτιά και πραγματικότητα εκτός ελέγχου.
Θέλουμε να είμαστε απόλυτα σαφείς: οι μετανάστες δεν «ευθύνονται» για τη χαμηλή γεννητικότητα Κυπρίων. Η ευθύνη βαραίνει την Πολιτεία, η οποία οφείλει να στηρίξει έμπρακτα την κυπριακή οικογένεια και να αναχαιτίσει το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων σε βάθος χρόνου και ταυτόχρονα να διαχειριστεί τις ροές με όρους βιωσιμότητας και συνοχής, πριν δημιουργηθούν μη αναστρέψιμες δημογραφικές ανισορροπίες που θα οδηγήσουν τον κυπριακό λαό να αισθάνεται μειοψηφία στον ίδιο του τον τόπο. Πλην όμως, η αποσύνδεση του μεταναστευτικού από το δημογραφικό, θα οδηγήσει σε ημίμετρα που δεν θα λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικότητες.
Ως εκ τούτου, καλούμε τον έντιμο Υφυπουργό να αντιπαραβάλει τη συγκεκριμένη τοποθέτηση του με βάση τα πραγματικά δεδομένα και να λάβει υπόψη την αξιολόγηση των δημογραφικών επιπτώσεων στην υπό συζήτηση Στρατηγική Ένταξης και Ενσωμάτωσης, με δείκτες και στόχους, ώστε ο δημόσιος διάλογος να στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία .