Κατάργηση και όχι βελτίωση ζήτησε σε δημοσιογραφική διάσκεψη για τον Φορέα Κοινωνικής Στήριξης και τη Φοιτητική Μέριμνα ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου.
Δύο είναι τα θέματα που θα εγείρουμε στη σημερινή δημοσιογραφική διάσκεψη:
- Ενημέρωση για την πρόταση Νόμου που έχουμε καταθέσει ως ΑΚΕΛ – Αριστερά – Νέες Δυνάμεις στη Βουλή σχετικά με τον «Φορέα Κοινωνικής Στήριξης» ή όπως κυριάρχησε να λέγεται, το «Ταμείο της Πρώτης Κυρίας». Η αναφορά στην «Πρώτη Κυρία» γίνεται καταχρηστικά, γιατί τέτοιος θεσμός στην Κύπρο δεν υπάρχει. Και για να είμαστε δίκαιοι, δεν είναι η σημερινή Κυβέρνηση που πρωτο-χρησιμοποίησε αυτή την αναφορά, αλλά η προηγούμενη. Σημειώνω ότι την πρόταση Νόμου συνυπογράφουν οι βουλευτές Κυριάκος Χατζηγιάννης και Αλεξάνδρα Ατταλίδου, τους οποίους θέλω να ευχαριστήσω γι’ αυτή τη συνεργασία.
- Το δεύτερο θέμα αφορά στις προτάσεις του ΑΚΕΛ σχετικά με τη φοιτητική μέριμνα, ένα θέμα που άμεσα σχετίζεται με τη δράση του Φορέα. Προτάσεις, οι οποίες παρέχουν αποτελεσματικές απαντήσεις στο πώς μπορούμε να παρέχουμε ως κράτος θεσμοθετημένη στήριξη στις ευάλωτες ομάδες των νέων μας για να μπορούν να αντεπεξέρχονται των όποιων κοινωνικο-οικονομικών δυσκολιών αντιμετωπίζουν στις σπουδές τους.
Πρόταση Νόμου ΑΚΕΛ:
Η πρόταση Νόμου που έχουμε καταθέσει σχετικά με τον Φορέα Κοινωνικής Στήριξης περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Α. Κατάργηση του Φορέα σε διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Νόμου.
Β. Διευθέτηση όλων των υποχρεώσεων του Φορέα έναντι δυσπραγούντων φοιτητών μέχρι την ημερομηνία κατάργησής του.
Γ. Από την ημερομηνία κατάργησης του Φορέα το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου (ΙΚΥΚ) αναλαμβάνει κάθε περιουσιακό στοιχείο, δικαίωμα ή απαίτηση που αποκτήθηκε, καθώς και κάθε οφειλή ή υποχρέωση προς δυσπραγούντες φοιτητές που έχει αναληφθεί κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του Φορέα.
Με άλλα λόγια, η Πρόταση Νόμου προνοεί την κατάργηση του Φορέα σε διάστημα τριών μηνών, για να μπορεί ο Φορέας να διεκπεραιώσει όλες τις εκκρεμότητές του έναντι φοιτητών που τους παρέχει στήριξη.
Γιατί κατάργηση και όχι βελτίωση της λειτουργίας του Φορέα;
- Γιατί αποδείχθηκε στην πράξη ότι αυτός εκ των πραγμάτων δημιουργεί συνθήκες θεσμικής διαπλοκής. Από τη στιγμή που λειτουργεί στο Προεδρικό και ενισχύεται με χορηγίες από επιχειρηματίες ή εταιρείες που διεκδικούν και αναλαμβάνουν την εκτέλεση έργων του δημοσίου, δημιουργούνται συνθήκες μια «ιδιάζουσας σχέσης», όπως επισημαίνει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην ειδική Έκθεση που κατάρτησε τον περασμένο Νοέμβριο για τη λειτουργία του Φορέα. Την Έκθεση αυτή η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη όχι μόνο προσπέρασε πυροβολώντας κιόλας την Υπηρεσία, αλλά πεισματικά εναντιώθηκε στις προσπάθειες της πλειοψηφίας να υπάρχει διαφάνεια σχετικά με τους χορηγούς στο Ταμείο του Φορέα.
Θέλω να υπογραμμίσω ότι εμείς δεν μηδενίζουμε την προσφορά του Φορέα, αλλά σε μια εποχή που ευδοκιμεί η θεσμική διαπλοκή και διαφθορά, θα πρέπει να αφουγκραστούμε τις ανησυχίες της κοινωνίες και έμπρακτα να λειτουργήσουμε προς την κατεύθυνση αντιμετώπισης μιας σαθρής κατάστασης, όπως την είδαμε με ήχο και εικόνα στο γνωστό Video. Η πρότασή μας για κατάργηση του Φορέα επιδιώκει να θωρακίσει τη χρηστή διοίκηση, τη διαφανή και ορθολογική αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και την προστασία από τη διαπλοκή και κατ’ επέκταση, τη διαφθορά.
- Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο προτείνουμε την κατάργηση του Φορέα και τη μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων του στο ΙΚΥΚ, έγκειται στο γεγονός ότι η όλη φιλοσοφία της λειτουργίας του Φορέα υποβιβάζει τη φοιτητική μέριμνα σε φιλανθρωπία, ενώ αυτή πρέπει να αποτελεί συνολική κρατική πολιτική. Μια πολιτική που να έχει συγκεκριμένα κοινωνικά κριτήρια ώστε να καλύπτονται οι σύγχρονες ανάγκες και να διέπεται από συγκεκριμένες διαδικασίες για να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η αξιοκρατία.
Η επιλογή μας να μεταφερθεί το αποθεματικό του Φορέα στο ταμείο του ΙΚΥΚ βασίζεται στον κοινωνικό χαρακτήρα του Ιδρύματος, στην προαγωγή του δικαιώματος της νέας γενιάς στη μόρφωση και στη διαχρονική στήριξη των φοιτητών και των οικογενειών τους. Η φοιτητική μέριμνα ενισχύεται θεσμικά, η οποία πρέπει να καλύπτει πολύ περισσότερους φοιτητές απ’ ό,τι καλύπτει σήμερα.
Με την ευκαιρία της αναφοράς στο ΙΚΥΚ, να μου επιτρέψετε να σημειώσω τα εξής: Το ΙΚΥΚ εδώ και ένα σχεδόν χρόνο παραμένει «ακέφαλο», αφού ο τέως Πρόεδρος του έχει παραιτηθεί και η Κυβέρνηση δεν διόρισε ακόμα άλλο άτομο στη θέση του.
Επιπρόσθετα, ενώ πρόσφατα η Κυβέρνηση έχει διευρύνει τη δεξαμενή των δυνητικών δικαιούχων για υποτροφία, δεν έχει μεριμνήσει για την ανάλογη αύξηση του προϋπολογισμού του και αναπόφευκτα το υφιστάμενο κονδύλι δεν αρκεί για να καλύψει τις μεγάλες ανάγκες που υπάρχουν. Αυτά τα ζητήματα έχουν συζητηθεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια στις Επιτροπές Παιδείας και Οικονομικών της Βουλής με πρωτοβουλία του ΑΚΕΛ, ενώ βουλευτές μας έχουν αποστείλει αριθμό επιστολών στον Υπουργό Οικονομικών, προκειμένου να δοθούν άμεσα λύσεις.
Η πρότασή μας για μεταφορά του αποθεματικού του Φορέα θα δώσει σημαντική οικονομική ώθηση στο ΙΚΥΚ, όμως δεν αρκεί. Προς αυτή την κατεύθυνση, ζητούμε:
Διορισμό νέου Προέδρου του Ιδρύματος
Σημαντική αύξηση του ετήσιου προϋπολογισμού του ΙΚΥΚ, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα επόμενα χρόνια η κοινωνική αποστολή του θα υλοποιείται έγκαιρα, βιώσιμα και απρόσκοπτα.
Προσφορά νέων προγραμμάτων υποτροφιών με κοινωνικά κριτήρια, προσανατολισμένα στις ευάλωτες ομάδες των πολιτών που αποκλείονται λόγω των σημερινών κριτηρίων από τα προγράμματά του.
Επέκταση του πεδίου κάλυψης των προγραμμάτων του ΙΚΥΚ, ώστε σε αυτά να περιλαμβάνονται κατηγορίες πολιτών που, με βάση του υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας του, σήμερα εξαιρούνται.
Κρατική Φοιτητική Μέριμνα
Μιλώντας για την κρατική φοιτητική μέριμνα δεν μπορώ παρά να σημειώσω με απαρέσκεια ότι τα τελευταία χρόνια η Κρατική Φοιτητική Μέριμνα έχει αποψιλωθεί δραματικά.
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, το κονδύλι για τη Φοιτητική Μέριμνα από €70 εκατομμύρια το 2013, σήμερα έχει περιοριστεί στα €48 εκατομμύρια. Η κυβέρνηση Αναστασιάδη σταδιακά απέκοψε συνολικά €19,2 εκατομμύρια, ενώ η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη έχει αποκόψει άλλα €2,8 εκατομμύρια.
Πρόσχημα για τις αποκοπές ήταν το χαμηλό ποσοστό αξιοποίησης του κονδυλίου τα προηγούμενα χρόνια. Το 2024, μόλις το 79.5% του κονδυλίου είχε διατεθεί –από τα €50.8 εκατομμύρια, τα 10.4 εκατομμύρια έμειναν αδιάθετα! Παρομοίως, άλλα €8,7 εκατομμύρια δεν διατέθηκαν το 2023. Αυτό συνέβη όχι γιατί δεν υπάρχει ενδιαφέρον, αλλά γιατί τα κριτήρια αποκλείουν χιλιάδες δυσπραγούντες φοιτητές. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών από το 2015 έως σήμερα, κάθε έτος, δύο έως τέσσερις χιλιάδες αιτητές για παραχώρηση φοιτητικών επιδομάτων, δεν εγκρίνονται εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν εμπίπτουν στα κριτήρια.
Για περισσότερο από μία δεκαετία τα εισοδηματικά κριτήρια για διεκδίκηση φοιτητικής χορηγίας ή φοιτητικών επιδομάτων, παραμένουν αμετάβλητα ενώ ο πληθωρισμός και η ακρίβεια έχουν διαβρώσει την αγοραστική αξία των μισθών και έχουν οδηγήσει στη σοβαρή αύξηση των τιμών.
Για όλους αυτούς τους λόγους, το ΑΚΕΛ ζητά από την κυβέρνηση:
- Σημαντική αύξηση στο κονδύλι της Κρατικής Φοιτητικής Μέριμνας.
- Αναθεώρηση των εισοδηματικών και των περιουσιακών κριτηρίων για παραχώρηση φοιτητικής χορηγίας και φοιτητικών επιδομάτων, στη βάση επικαιροποιημένων δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τη διακύμανση στο ύψος του πληθωρισμού και του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή την τελευταία δεκαετία.
- Αύξηση του ποσού που παραχωρείται για τη φοιτητική χορηγία και για τα φοιτητικά επιδόματα, ώστε να αντικατοπτρίζουν τις σημερινές ανάγκες σε στέγαση, είδη πρώτης ανάγκης και τη γενικότερη διαβίωση των φοιτητών.
- Εξάντληση του κονδυλίου της Κρατικής Φοιτητικής Μέριμνας, μετά την καταβολή της φοιτητικής χορηγίας στους δικαιούχους, μέσω παραχώρησης φοιτητικών επιδομάτων. Υπενθυμίζω ότι τα τελευταία δύο χρόνια, σχετική τροπολογία που καταθέτει το ΑΚΕΛ κατά την ψήφιση του Κρατικού Προϋπολογισμού, δυστυχώς απορρίπτεται πλειοψηφικά από τη Βουλή.
Η κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να θέσει ψηλά στις προτεραιότητές της τη στήριξη της πρόσβασης των νέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η φοιτητική μέριμνα είναι θεσμική υποχρέωση του κράτους και όχι φιλανθρωπία που ανταλλάσσεται έναντι ψήφων και άλλων ωφελημάτων. Είναι δομικό στοιχείο ενός κράτους που μεριμνά για τους πολίτες του και την ευημερία τους. Είναι ζήτημα ίσων ευκαιριών στη μόρφωση και τη διαβίωση.