Δημοσιογραφική διάσκεψη παρέθεσε ο ΓΓ του Γενικού ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου για θέματα ενέργειας.
Πραγματοποιούμε τη δημοσιογραφική διάσκεψη για να εκπέμψουμε -για ακόμα μια φορά- ένα αγωνιώδες SOS για την ενεργειακή ασφάλεια και την επάρκεια ηλεκτρισμού της χώρας μας.
Το σήμα κινδύνου που εκπέμπουμε δεν είναι σχήμα λόγου. Είναι, δυστυχώς, μια πιεστική πραγματικότητα. Ήδη, τα τελευταία χρόνια είμαστε μάρτυρες ενός παράλογου φαινομένου, το οποίο αποτελεί ευθεία έκφραση της οριακής κατάστασης που βρίσκεται το ηλεκτρικό μας σύστημα:
Από τη μια, γίνονται περικοπές ρεύματος εξαιτίας ανεπάρκειας στην παραγωγή ρεύματος από συμβατικές πηγές
Από την άλλη, απορρίπτεται παραγόμενη ισχύς από ΑΠΕ, γιατί έχουμε πλεονασμό σε παραγωγή που υπερβαίνει κατά πολύ τη ζήτηση.
Μπροστά μας υπάρχει ένα κρίσιμο χρονικό ορόσημο, το οποίο βάζει μεγάλη πίεση στο κρίσιμο θέμα της ενεργειακής επάρκειας: με το τέλος του 2029 λήγουν για την Κύπρο κρίσιμες περιβαλλοντικές παρεκκλίσεις. Περίπου 750MW υφιστάμενης συμβατικής παραγωγής θα πρέπει να αφαιρεθούν από το σύστημα αφού οι γεννήτριες της Δεκέλειας (360MW) και κάποιες στο Βασιλικό (390MW) είναι παλιές, ρυπογόνες και κοστοβόρες.
Η βάση του ηλεκτρικού μας συστήματος στηρίζεται σ’ ένα γερασμένο συμβατικό παραγωγικό δυναμικό (σύνολο μονάδων ΑΗΚ: 1478MW). Η διαθέσιμη ισχύς είναι μικρότερη (μάξιμουμ 1200MW) λόγω βλαβών ή άλλων τεχνικών περιορισμών.
Μελέτες επάρκειας δείχνουν ότι είμαστε εκτός αποδεκτών ορίων και χωρίς τις απαραίτητες εφεδρείες.
Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων σημειώνει ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει από τους υψηλότερους κινδύνους επάρκειας στην Ευρώπη.
Μέχρι το 2030 δεν προβλέπεται ρεαλιστικά η αντικατάσταση αυτής της χαμένης παραγωγικής δυνατότητας αλλά ούτε και η προοπτική εισαγωγής ενέργειας μέσω καλωδίου. Έργα, όπως η μονάδα 6 της ΑΗΚ (160MW) και ιδιωτικές μονάδες θεωρούνται «υπό αίρεση» και όχι βέβαιη ισχύς, καθώς εκκρεμούν κρίσιμα ζητήματα όπως είναι η διαθεσιμότητα καυσίμου, οι περιβαλλοντικοί όροι και τεχνικές δοκιμές που πρέπει να γίνουν.
Η ζήτηση που καλύπτεται οριακά σε περιόδους αιχμής, πώς θα καλυφθεί, όταν αφαιρεθούν 750MW;
Σ’ αυτό το κρίσιμο ερώτημα η κυβέρνηση θα πρέπει να δώσει πειστικές απαντήσεις και να δώσει αποτελεσματικές λύσεις. Η κυβέρνηση αναγνώρισε επιτέλους το πρόβλημα, έπειτα από μεγάλο διάστημα σιωπής, πλην όμως δεν φαίνεται να έχει ολοκληρωμένο σχεδιασμό και συγκεκριμένο πλάνο δράσης. Και ο χρόνος είναι αμείλικτος.
Πού βρίσκονται τα σημαντικά έργα;
· Το έργο στο Βασιλικό βρίσκεται σε τέλμα, η οσμή των σκανδάλων αιωρείται πάνω από το έργο και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά αποφάσεις που έχουν ληφθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση.
· Το ηλεκτρικό καλώδιο από Ελλάδα επίσης βρίσκεται σε τέλμα και ερευνάται κι αυτό από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
· Φυσικό αέριο δεν έχει έρθει ακόμα παρά το γεγονός ότι η προηγούμενη κυβέρνηση εξήγγειλε την άφιξή του τουλάχιστον τέσσερις φορές. Εδώ θέλω να σημειώσω ότι η έλευση ΦΑ δεν σημαίνει αυτόματα και παραγωγή ηλεκτρισμού. Χρειάζεται τουλάχιστον ένας χρόνος από την άφιξη ΦΑ για να γίνουν δοκιμές και μετατροπές μονάδων, απαιτούνται συμβάσεις, άδειες, απαιτείται επαρκής εφεδρεία για να γίνουν οι όποιες δοκιμές.
· Η αποθήκευση, που δεν θα επιλύσει το πρόβλημα, αλλά θα δώσει ανάσες, καθυστερεί πάρα πολύ, ενώ οι τεχνικοί περιορισμοί των δικτύων δεν έχουν ξεπεραστεί.
· Η συνέχιση της συγκέντρωσης της ηλεκτροπαραγωγής στο Βασιλικό προκαλεί σοβαρούς κινδύνους ασφάλειας. Η αποδυνάμωση της Δεκέλειας στερεί από το σύστημα ένα απαραίτητο γεωγραφικό και λειτουργικό αντίβαρο.
· Αξιοποίηση κυπριακού ΦΑ για ηλεκτροπαραγωγή: πέραν των εξαγγελιών που κατά καιρούς γίνονται δεν έχουμε τίποτα συγκεκριμένο.
Όλα τα έργα αλληλεξαρτώνται. Η καθυστέρηση ενός έργου επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα.
Ευθύνες…
Η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα διαχρονικής απουσίας στρατηγικού σχεδιασμού που οδήγησε σε καθυστερήσεις, αποσπασματικές αποφάσεις, έλλειψη συντονισμού και ελλιπή διαφάνεια και λογοδοσία.
Η Κύπρος δεν είναι μόνο ενεργειακά απομονωμένη. Είναι ενεργειακά εκτεθειμένη εξαιτίας καθυστερήσεων και λανθασμένων αποφάσεων.
Την κύρια ευθύνη φέρει η Κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ χωρίς όμως και η σημερινή να είναι άμοιρη ευθυνών. Αντί να επιταχύνει τις λύσεις, εξακολουθεί να επενδύει περισσότερο στην επικοινωνιακή διαχείριση.
Η αδράνεια κοστίζει ακριβά
Η ενεργειακή ασφάλεια αφορά κάθε πολίτη. Το πρόβλημα επηρεάζει την οικονομία, τις επιχειρήσεις και το κόστος ζωής. Η αδράνεια στην ενέργεια πληρώνεται κάθε μήνα στον λογαριασμό του ρεύματος.
· Εγκλωβισμός σε Ρυπογόνα Καύσιμα: Η απουσία φυσικού αερίου εγκλωβίζει τη χώρα στο ακριβό μαζούτ και στο τεράστιο κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO₂
· Αυξημένες περικοπές: Οι καθυστερήσεις στην αποθήκευση, αυξάνουν τις περικοπές ΑΠΕ και την ανάγκη για ακριβότερη παραγωγή σε ώρες αιχμής.
· Λύσεις Ανάγκης: Η καθυστέρηση οδηγεί στο ενδεχόμενο ενοικίασης προσωρινών μονάδων παραγωγής με πολύ υψηλό κόστος
· Απώλεια Επενδύσεων: Η ΑΗΚ αδυνατεί να ανακτήσει επενδύσεις εκατομμυρίων για σύγχρονες μηχανές που παραμένουν ανενεργές, ενώ οι ιδιώτες επενδυτές επιβαρύνονται με αυξημένο κόστος εξισορρόπησης και ρίσκο.
Η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να ασκείται με εξαγγελίες.
Η Κύπρος δεν είναι μόνο ενεργειακά απομονωμένη. Είναι ενεργειακά εκτεθειμένη εξαιτίας καθυστερήσεων και λανθασμένων αποφάσεων.
Την κύρια ευθύνη φέρει η Κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ χωρίς όμως και η σημερινή να είναι άμοιρη ευθυνών. Αντί να επιταχύνει τις λύσεις, εξακολουθεί να επενδύει περισσότερο στην επικοινωνιακή διαχείριση.
Οι προτάσεις του ΑΚΕΛ
Η Κύπρος χρειάζεται επιτέλους ένα ολοκληρωμένο ενεργειακό σχεδιασμό με σαφείς προτεραιότητες, χρονοδιάγραμμα και μηχανισμούς παρακολούθησης για έλεγχο και διαφάνεια.
1. Τηνεκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού επάρκειας μέχρι το 2031. Στόχος η αποτύπωση των πραγματικών αναγκών και των ρεαλιστικών μας δυνατοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό προτείνουμε την Σύσταση Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας και Επάρκειας, ενός έκτακτου οργάνου με ξεκάθαρους όρους εντολής, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα.
2. Την αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων επιλογών για τη διασφάλιση επαρκούς παραγωγικής ισχύος όπως είναι η ενεργοποίηση του Άρθρου 34 του Νόμου 130(Ι)/2021, το οποίο επιτρέπει στον Υπουργό να εκδίδει διατάγματα για την εξασφάλιση «αναγκαίας παραγωγής» μέσω διαγωνισμών, εφόσον διαπιστωθεί ανεπάρκεια.
3. Την επιτάχυνση όλων των έργων που σχετίζονται με την βέλτιστη αξιοποίηση του υφιστάμενου παραγωγικού δυναμικού, την αναβάθμιση της Δεκέλειας, την ραγδαία ενίσχυση της αποθήκευσης και της ευελιξίας των δικτύων καθώς και την άρση των τεχνικών περιορισμών στο Βασιλικό.
4. Την χάραξη ρεαλιστικού και κοστολογημένου οδικού χάρτη για την ολοκλήρωση του Τερματικού στο Βασιλικό και την έλευση του φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, επαναφέροντας μάλιστα την επιλογή της έλευσης φυσικού αερίου μέσω αγωγού με προτεραιότητα τα κοιτάσματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
5. Την ενίσχυση των πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας, ενεργειακών αναβαθμίσεων και καλύτερης διαχείρισης της ζήτησης.
6. Την αντιμετώπιση του ψηλού κόστους ενέργειας και της ενεργειακής φτώχειας σε άμεσο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα με λήψη μέτρων όπως:
– Μόνιμη μείωση το ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό στο 5%,
– Διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων της ΑΗΚ,
– Αξιοποίηση των εσόδων από τους ρύπους για κάλυψη των αυξήσεων ή/και για στοχευμένες επιδοτήσεις λογαριασμών,
– Ταχεία αύξηση των ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ,
– Επέκταση και η αναβάθμιση των σχεδίων για φωτοβολταϊκά, αποθήκευση και ενεργειακές αναβαθμίσεις,
– Κίνητρα για πρόσβαση των ευάλωτων και όσο δυσκολεύονται να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά σε ενεργειακές κοινότητες.