Στο Κυπριακό και στις επαφές του Προέδρου της Δημοκρατίας, με επίκεντρο τις εξελίξεις στο εθνικό μας θέμα, αναφέρθηκε σήμερα ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κ. Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης.
Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους σήμερα Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2026, στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Εκπρόσωπος είπε: «Ολοκληρώθηκαν οι διαδοχικές συναντήσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας. Πρώτα, με τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα (ΓΓ) των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) και επικεφαλής της Ειρηνευτικής Δύναμης στην Κύπρο κ. Diagne, όπου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε την ευκαιρία να ανταλλάξει απόψεις, ως προς τα επόμενα βήματα στη συνεχιζόμενη προσπάθεια για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, ενόψει και της έλευσης της κας Holguín. Αύριο το πρωί είναι η προγραμματισμένη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον κ. Erhürman, υπό την αιγίδα των HE, την ερχόμενη Παρασκευή είναι προγραμματισμένη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με την προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ, ενώ είχε ήδη καθοριστεί η κοινή συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας και του κ. Erhürman με την κα Holguín.
Στο πλαίσιο αυτών ακριβώς των προγραμματισμένων συναντήσεων, αλλά και των συνεχιζόμενων Καλών Υπηρεσιών του ΓΓ των ΗΕ και της Ειρηνευτικής Δύναμης στη χώρα μας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετέφερε στον κ. Diagne τη δική μας συνεχιζόμενη και αυξανόμενη επιθυμία να μην υπάρχουν από την άλλη πλευρά παραβιάσεις ή απόπειρες παραβίασης του status quo στη νεκρή ζώνη.
Πέραν τούτου, αυτό το οποίο εμείς συνεχίζουμε να αναμένουμε από τα ΗΕ είναι με αντικειμενικότητα, με νηφαλιότητα, να υπάρχει εκείνη η προσέγγιση, η διαφύλαξη των όρων εντολής της παρουσίας τους στη χώρα μας.
Στο επίκεντρο της συνάντησης με τον Δήμο Αμμοχώστου, και επιθυμία του Δήμου Αμμοχώστου, ήταν η συζήτηση για την πρόταση που έχει υποβάλει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας για ένα μεγάλο Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) που έχει στον πυρήνα του την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου. Μια πρόταση, την οποία όχι μόνο χαιρέτισε ο Δήμος Αμμοχώστου, αλλά έχουν δηλώσει ότι θα εργαστούν αποφασιστικά για την προώθηση και την προσπάθεια να τύχει αποδοχής από την άλλη πλευρά, που δυστυχώς δεν αποδέχτηκε αυτή την πρόταση. Μια πρόταση, η οποία ταυτίζεται απόλυτα μαζί με τις προτεραιότητες που έχει θέσει ο ίδιος ως ΓΓ των ΗΕ. Μια πρόταση, ένα μέτρο, που πραγματικά θα οικοδομήσει εμπιστοσύνη με οφέλη απτά τόσο για τους Ελληνοκύπριους όσο και για τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας και που μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην προσπάθειά μας για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Επιμένουμε ότι αυτή η πρόταση μπορεί να αξιοποιηθεί. Μπορεί και πρέπει να συζητηθεί και στην παρουσία της προσωπικής απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ.
Έχει πει ο Δήμαρχος Αμμοχώστου και τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου ότι θα επεξεργαστούν και περαιτέρω στοιχεία που μπορούν να εμπλουτίσουν, να ενδυναμώσουν αυτή την πρόταση. Ασφαλώς κάθε τέτοια πρωτοβουλία είναι καλοδεχούμενη και ευελπιστούμε ότι και στην αυριανή συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον κ. Erhürman θα έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν διεξοδικά τρόπους, με τους οποίους θα μπορεί να υλοποιηθεί αυτό το μέτρο.»
Σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι η πτυχή, για την οποία απέρριψε την πρόταση ο κ. Erhürman αφορά στα θέματα του λιμανιού της κατεχόμενης πόλης και στο ότι αν δεν τεθεί σε άμεση εφαρμογή ο κανονισμός του απευθείας εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), τότε ο ίδιος τη θεωρεί ετεροβαρή και ερωτηθείς τι μπορεί να αλλάξει επί του συγκεκριμένου θέματος προκειμένου να γίνει αποδεκτή η πρόταση από την τουρκοκυπριακή πλευρά, ο Εκπρόσωπος είπε: «Δεν μπορώ εγώ να τοποθετηθώ εκ μέρους της τουρκοκυπριακής πλευράς, ούτε ασφαλώς εκ μέρους του κ. Erhürman. Αυτό που θα πρέπει καλόπιστα να διερωτηθούμε όλοι είναι ποια ακριβώς θα είναι η επίδραση και το μέγεθος της θετικής επίδρασης και προς τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μα και αν πραγματικά αυτό το μέτρο εμπίπτει πλήρως και ταυτίζεται μαζί με τα ΜΟΕ. Αν είναι ένα μέτρο, το οποίο πραγματικά οικοδομεί εμπιστοσύνη. Αυτό το οποίο έχει υποβάλει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η μία εκ των 19 προτάσεων, που αφορά στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου με την ταυτόχρονη λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι πολύ συγκεκριμένο. Και είναι συγκεκριμένο, όπως συγκεκριμένα θα είναι και τα οφέλη. Και μπορεί αυτά τα οφέλη να είναι άμεσα. Είναι εδώ ακριβώς που θα πρέπει να δούμε το πώς κάθε ΜΟΕ το οποίο συζητείται υπηρετεί τον στόχο, που δεν μπορεί να είναι άλλος από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και την οριστική επίλυση του Κυπριακού. Ως εκ τούτου, αυτή η πρόταση νομίζω ότι εμπεριέχει όλα αυτά τα στοιχεία και αν τουλάχιστον είναι κάτι, το οποίο θα πρέπει να συζητηθεί διεξοδικά, είναι οι τρόποι για να λειτουργήσει αυτή η πρόταση. Έχετε αναφερθεί σε κάποιους λόγους απόρριψης. Νομίζω ότι θα ήταν πιο ωφέλιμο, πιο παραγωγικό να υπάρξει αυτή η διεξοδική συζήτηση μεταξύ των δύο ηγετών και στην παρουσία της προσωπικής απεσταλμένης, για να εξευρεθούν τρόποι αποδοχής αυτής της πρότασης και όχι λόγοι απόρριψης.»
Σε ερώτηση αν αυτή η πρόταση συνδέεται με το Πρόσθετο Πρωτόκολλο και το άνοιγμα λιμένων της Τουρκίας για υπό κυπριακή σημαία πλοία, ο Εκπρόσωπος είπε: «Αυτό δεν περιέχεται σε αυτή την πρόταση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Είναι για αυτό που έχει πει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ότι δεν είναι ταυτόσημη με την πρόταση που είχε συζητηθεί στο παρελθόν, που περιείχε και άλλα στοιχεία και άλλες πτυχές. Αυτή η πρόταση αφορά στην επιστροφή της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου, σύμφωνα και με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ, το 550 και το 789, με την ταυτόχρονη λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτές είναι οι δύο πτυχές και επαναλαμβάνω, αν υπήρχε και αν υπάρχει η βούληση, η πρόθεση, να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος, είμαστε εδώ. Αύριο ευελπιστούμε να συζητηθούν όλες οι πτυχές, οι οποίες προβληματίζουν ή ανησυχούν την άλλη πλευρά, για να εξευρεθεί τρόπος αποδοχής.»
Ερωτηθείς τι ακριβώς προνοείται στο θέμα της λειτουργίας του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό την ΕΕ, ο Εκπρόσωπος είπε: «Επειδή είμαστε σε διαρκή επικοινωνία μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να μπορέσει να λειτουργήσει, αυτό αφορά στο ότι θα είναι σύμφωνα μαζί με όλους τους κανονισμούς και μαζί με όλες τις πρόνοιες που έχει θεσπίσει η EE και σέβεται βεβαίως πλήρως τα ζητήματα που άπτονται της Κυπριακής Δημοκρατίας. Την ίδια στιγμή δίνει τη δυνατότητα στο λιμάνι της Αμμοχώστου να έχει πρόσβαση σε αγορές που σήμερα δεν έχει, υπό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτές είναι και οι επιμέρους πτυχές αυτής της πρότασης, μιας πολύ σημαντικής πρότασης ως προς το μήνυμα που αποστέλλει, αλλά και πολύ περισσότερο ως προς την ουσία αυτής της λειτουργίας αυτής της πρότασης, αλλά και της αμεσότητας, με την οποία θα μπορεί να εφαρμοστεί. Μπορούν να συζητηθούν εις βάθος και βεβαίως πολλές φορές μαζί με τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Αυτό το οποίο προϋποθέτει, όμως, είναι να υπάρξει η βούληση συζήτησης, διαλόγου, επαναλαμβάνω, για να εξευρεθούν εκείνοι οι τρόποι να γίνει αποδεκτή αυτή η πρόταση.»
Σε ερώτηση αν είναι πρόφαση από πλευράς Tufan Erhürman ότι δεν θα τεθεί σε εφαρμογή ο Κανονισμός απευθείας εμπορίου για να την απορρίψει, ο Εκπρόσωπος είπε: «Δεν μπορώ εγώ να ερμηνεύσω ούτε θα ερμηνεύσω. Αυτό το οποίο θα πω είναι ότι υπάρχει μια πρόταση, η οποία τυγχάνει αποδοχής από την κοινωνία, τουλάχιστον αυτό είναι που εισπράττουμε, έχουμε δει και πριν τον Δήμο Αμμοχώστου, η οποία πρόταση –και νομίζω σε αυτό είναι που πρέπει να δώσουμε περισσότερη έμφαση– αξίζει να συζητηθεί εις βάθος αν θέλουμε πραγματικά να δούμε πρόοδο στο Κυπριακό. Είναι καλοδεχούμενα όλα τα σημεία, τα οποία έχουν συζητηθεί. Ασφαλώς, τα σημεία διέλευσης είναι κάτι, για το οποίο έχουμε υποβάλει και αντίστοιχες προτάσεις, και περισσότερες προτάσεις, αλλά νομίζω εύκολα μπορεί κάποιος να αντιληφθεί την αυξανόμενη σημασία που θα έχει ένα τέτοιο μέτρο σε σχέση με τα υπόλοιπα ΜΟΕ που συζητούνται. Εδώ και 3,5 χρόνια έχουν συζητηθεί και έχουν υποβληθεί αρκετά ΜΟΕ, τα πλείστα εκ των οποίων είτε βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης είτε έχουν υλοποιηθεί. Αν δείτε και αν γίνει μια προσεκτική καταγραφή των όσων είχαν συζητηθεί στις δύο διευρυμένες διασκέψεις, αλλά και κατά καιρούς, θα δείτε ότι πέραν των σημείων διέλευσης, η συντριπτική πλειονότητα αυτών των σημείων έχουν προχωρήσει. Αλλά είναι τέτοια ΜΟΕ, όπως αυτό της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου με το λιμάνι, που μπορούν να δώσουν ώθηση και θα αποδείξουν στην πράξη την πραγματική μας βούληση.»
Ερωτηθείς αν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε κατά τη συνάντησή του με τον Δήμο Αμμοχώστου ότι έχει προτείνει νέες ιδέες για δύο νέα οδοφράγματα, ο Εκπρόσωπος είπε: «Το είχε αναφέρει και προηγούμενος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ότι εντός των 19 εισηγήσεων περιλαμβάνονται και σημεία διέλευσης –κάποια σημεία διέλευσης, τα οποία δεν είχαν στο παρελθόν συζητηθεί τουλάχιστον– και αναμένουμε από την άλλη πλευρά να τοποθετηθεί. Όπως έχει πει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, για κάποια εκ των 19 σημείων η απάντηση ήταν αρνητική, για κάποια η απάντηση ήταν ότι θα μελετηθούν και θα επανέλθει ο κ. Erhürman. Άρα, αναμένουμε αύριο επί αυτών των σημείων, αλλά και άλλων που είχαν συζητηθεί στο παρελθόν, να γίνει μια διεξοδική συζήτηση.»
Σε ερώτηση αν τα σημεία διέλευσης στο Πυρόι και τα Κόκκινα είναι εκτός συζήτησης, εφόσον ο λόγος γίνεται για οδοφράγματα που δεν έχουν συζητηθεί, ο Εκπρόσωπος είπε: «Έχω αναφερθεί και σε καινούρια και δεν είναι προς αντικατάσταση των όσων έχουν συζητηθεί. Είναι ακριβώς, για να υπάρξει αυτή η δυνατότητα προόδου στο ζήτημα των σημείων διέλευσης. Όταν συζητάμε και όταν τα ίδια τα ΗΕ έχουν υποβάλλει αυτήν, την οποία ο ίδιος ΓΓ των ΗΕ έχει καθορίσει και προσδιορίσει ως συμβιβαστική όδευση για το σημείο διέλευσης Πυροΐου-Αθηένου, και αυτή δυστυχώς δεν έχει γίνει αποδεκτή, στην προσπάθειά μας ακριβώς για να υπάρξει πρόοδος, για να μη συζητάμε διαρκώς τα ίδια, υποβάλλονται προτάσεις. Ασφαλώς και όλα τα σημεία διέλευσης, τα οποία είχαν συζητηθεί, και για τα οποία έχει υπάρξει και τοποθέτηση από πλευράς των ΗΕ συζητούνται και εξακολουθούν να υφίστανται. Έχουν όμως από πλευράς μας τεθεί και άλλα σημεία. Ασφαλώς δεν θα πω δημόσια ποια είναι αυτά τα σημεία. Έχει πει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ότι την κατάλληλη στιγμή αυτά τα 19 σημεία θα κοινοποιηθούν. Όμως, επειδή επιθυμούμε να υπάρξει θετική κατάληξη στην συζήτηση για αυτά τα 19 σημεία και με σεβασμό προς τον κ. Erhürman, νομίζω ότι αυτή τη στιγμή δεν είναι σωστό να αναφερθώ.»