Στόχος μας δεν είναι να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί στη συλλογή απορριμμάτων, αλλά να διαμορφώσουμε μια γενιά που δεν θα τα πετάει εξαρχής.
*Της Ιλεάνας Νίκολσον
Κάθε χρόνο, χιλιάδες εθελοντές σε όλη την Κύπρο φορούμε γάντια, παίρνουμε σακούλες και εξορμούμε σε παραλίες, δάση, πάρκα και γειτονιές. Μαζεύουμε τόνους σκουπιδιών, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνία των πολιτών διαθέτει αντανακλαστικά και περιβαλλοντική ευαισθησία. Όμως, αν σταθούμε μόνο στους αριθμούς –στις 350.000 και πλέον συμμετοχές που έχει κινητοποιήσει μέχρι σήμερα η εκστρατεία Let’s Do It! Cyprus– προσπερνάμε το βαθύτερο νόημα αυτής της προσπάθειας.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος μας δεν είναι να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί στη συλλογή απορριμμάτων, αλλά να διαμορφώσουμε μια γενιά που δεν θα τα πετάει εξαρχής.
Η αλλαγή αυτή δεν επιτυγχάνεται μέσα από θεωρητικές διακηρύξεις, αλλά βιωματικά. Όταν ένα παιδί μαζεύει ένα πλαστικό μπουκάλι και βλέπει τον χώρο του να μεταμορφώνεται, η εμπειρία εγγράφεται στη συνείδησή του. Πρόκειται για μια εκπαιδευτική φιλοσοφία που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε χώρες όπως η Ιαπωνία και οι σκανδιναβικές χώρες, όπου ο καθαρισμός του κοινού χώρου αποτελεί οργανικό μέρος της σχολικής αγωγής και διδάσκει τη συνυπευθυνότητα. Αν επενδύσουμε συστηματικά στα παιδιά σήμερα, το 2050 ένας 30χρονος πολίτης δεν θα χρειάζεται υποδείξεις για το τι σημαίνει σεβασμός στη φύση. Η απόρριψη μπάζων στο δάσος ή πλαστικών στην ακτή θα του φαίνεται απλώς αδιανόητη.
Παράλληλα, δεν πρέπει να εθελοτυφλούμε. Οι εθελοντικοί καθαρισμοί δεν αποτελούν πανάκεια. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη ογκωδών και οικοδομικών αποβλήτων παραμένει σύνηθες φαινόμενο. Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε διαρκώς από τους εθελοντές να καλύπτουν θεσμικά κενά ή από τις τοπικές κοινότητες να αντιμετωπίζουν ασύδοτες συμπεριφορές χωρίς πόρους και ελεγκτικούς μηχανισμούς. Γι’ αυτό, η Πολιτεία οφείλει να περάσει από τη συγκυριακή στήριξη στη θεσμοθετημένη ενίσχυση των περιβαλλοντικών ΜΚΟ που παράγουν μετρήσιμο έργο. Αντίστοιχα, ο επιχειρηματικός κόσμος καλείται να αντιμετωπίζει τις δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης όχι ως μια πρόσκαιρη δράση προβολής, αλλά ως μακροπρόθεσμη επένδυση στην τοπική κοινωνία.
Η μετάβαση σε μια νέα περιβαλλοντική κουλτούρα απαιτεί τη δημιουργία μιας ισχυρής, δια τομεακής συμμαχίας. Κράτος, αυτοδιοίκηση, εκπαιδευτική κοινότητα, επιχειρήσεις και κοινωνία των πολιτών οφείλουν να συντονίσουν τις δυνάμεις τους. Όταν τα σχολεία ενσωματώνουν τη βιωματική δράση, οι Δήμοι παρέχουν υποδομές και οι επιχειρήσεις στηρίζουν ουσιαστικά, ο εθελοντισμός μετατρέπεται σε καταλύτη θεσμικής και κοινωνικής αλλαγής.
Ο δημόσιος χώρος δεν είναι «κανενός». Είναι το σπίτι όλων μας. Η φετινή Εβδομάδα Καθαρισμού (26 Οκτωβρίου – 2 Νοεμβρίου 2026) αποτελεί ακόμη μία ευκαιρία να αποδείξουμε ότι η αλλαγή νοοτροπίας δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια καθημερινή επιλογή. Γιατί, τελικά, η προστασία του τόπου μας είναι πραγματικά στο χέρι μας #ΣτοΧέριΣου.
*Εκτελεστική Διευθύντρια του ΜΚΟ Together Cypru