Το δημογραφικό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για το μέλλον της κυπριακής κοινωνίας. Είναι ζήτημα εθνικής σημασίας, που ξεπερνά τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές και απαιτεί ευρεία συναίνεση.
Η ΕΔΕΚ αναγνωρίζει τη θετική κατεύθυνση των μέτρων στήριξης που παρουσίασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Πιστεύουμε, ωστόσο, ότι η αποτελεσματικότητα μιας δημογραφικής πολιτικής δεν κρίνεται από τον αριθμό των μέτρων ή το ύψος των κονδυλίων. Κρίνεται από την πραγματική τους επίδραση στην καθημερινότητα των νέων ανθρώπων και των οικογενειών.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι απέχουμε ακόμη από τον στόχο. Οι γεννήσεις μειώθηκαν από 10.241 το 2023 σε 9.766 το 2024 και, σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία, σε 9.230 το 2025. Πρόκειται για μείωση περίπου 10% μέσα σε δύο χρόνια.
Η τάση αυτή έχει πολλές αιτίες, όπως το κόστος στέγασης, η εργασιακή αβεβαιότητα και η δυσκολία να συνδυαστεί η οικογένεια με την επαγγελματική ζωή. Δεν μπορεί, επομένως, να αποδοθεί σε ένα μόνο μέτρο. Δείχνει όμως ότι η δημογραφική ανάκαμψη παραμένει ζητούμενο.
Η ευρωπαϊκή εμπειρία είναι διδακτική. Η Γερμανία επενδύει δισεκατομμύρια σε βρεφονηπιακούς σταθμούς. Οι Σκανδιναβικές χώρες συνδυάζουν μακρά γονική άδεια με καθολική και προσιτή παιδική φροντίδα. Το κοινό συμπέρασμα είναι ότι αποτελέσματα φέρνει ένα σταθερό σύνολο πολιτικών και όχι μεμονωμένα μέτρα.
Με αυτό το πνεύμα, η ΕΔΕΚ εισηγείται την καθιέρωση ετήσιας, δημόσιας και ανεξάρτητης αξιολόγησης κάθε δημογραφικού μέτρου. Η αξιολόγηση θα στηρίζεται σε συγκεκριμένους δείκτες:
τον αριθμό των πραγματικών δικαιούχων,
τις δαπάνες,
τη μείωση του οικονομικού βάρους των οικογενειών,
τη συμβολή κάθε μέτρου στους δημογραφικούς στόχους.
Τα αποτελέσματα θα πρέπει να κατατίθενται στη Βουλή. Τα μέτρα που αποδίδουν θα ενισχύονται και όσα δεν αποδίδουν θα επανασχεδιάζονται.
Παράλληλα, προτείνουμε να μελετηθεί η προσαρμογή στα κυπριακά δεδομένα δοκιμασμένων ευρωπαϊκών πρακτικών, όπως:
η δημιουργία δημόσιων βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών σε όλες τις επαρχίες, καθώς και κίνητρα για επιχειρήσεις που δημιουργούν σταθμούς στους χώρους εργασίας,
η επέκταση της δωρεάν ή επιδοτούμενης παιδικής φροντίδας,
μια επιπρόσθετη, καλά αμειβόμενη γονική άδεια για κάθε γονέα,
στοχευμένα στεγαστικά προγράμματα για νέα ζευγάρια,
φορολογικές ελαφρύνσεις για εργαζόμενους γονείς.
Η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί ολοκληρωμένη και μακροχρόνια πολιτική, που να συνδέει τη στέγαση, το οικογενειακό εισόδημα, την παιδική φροντίδα και την εργασιακή ασφάλεια. Η ΕΔΕΚ είναι έτοιμη να συμβάλει εποικοδομητικά σε αυτή την προσπάθεια.
Η επιτυχία μιας δημογραφικής πολιτικής δεν μετριέται από όσα εξαγγέλλονται. Μετριέται από την ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών ζωής των νέων και των οικογενειών και, τελικά, από την αύξηση των γεννήσεων.